ĐẠO - TÍNH NHÂN VĂN Ở HÀ ĐỒ - LẠC THƯ

 

ĐẠO - TÍNH NHÂN VĂN Ở HÀ ĐỒ - LẠC THƯ

***

Hà Đồ và Lạc Thư từ ngàn xưa luôn được xem là khởi nguồn của triết học phương Đông, là "mật mã" cội nguồn của Kinh Dịch, Âm Dương và Ngũ Hành. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn hai đồ hình này dưới lăng kính của những thuật số dự đoán, ta sẽ vô tình bỏ lỡ những giá trị cốt lõi nhất: Đạo – quy luật vận hành của vũ trụ, và Tính nhân văn – triết lý sống và tu dưỡng của con người.

1/. HÌNH BÓNG CỦA "ĐẠO" TRONG HÀ ĐỒ VÀ LẠC THƯ

"Đạo" là quy luật tự nhiên, là trật tự vốn có của vũ trụ. Hà Đồ và Lạc Thư mô tả Đạo ở hai trạng thái khác nhau: tĩnh và động, lý tưởng và thực tại.

Hà Đồ: Thiên Đạo và Sự tĩnh tại (Tiên Thiên)

Hà Đồ mang cấu trúc của sự viên mãn. Các con số chẵn (Âm) và lẻ (Dương) phối hợp với nhau theo quy luật Ngũ hành tương sinh (Thủy sinh Mộc, Mộc sinh Hỏa...).

-      Đạo của Hà Đồ là Đạo của tự nhiên thuở ban sơ: Một thế giới lý tưởng, nơi vạn vật sinh sôi nảy nở, hòa hợp, không có xung đột. Nó đại diện cho "Tiên Thiên" – cái gốc gác tinh khiết, trật tự hoàn hảo của vũ trụ mà con người luôn hướng về.

Lạc Thư: Nhân Đạo và Sự vận động (Hậu Thiên)

Nếu Hà Đồ là bức tranh lý tưởng, thì Lạc Thư là bức tranh của thực tại. Lạc Thư sắp xếp các con số theo quy luật Ngũ hành tương khắc (Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim...).

-      Đạo của Lạc Thư là Đạo của sự biến thiên: Nó đại diện cho "Hậu Thiên" – thế giới thực tại đầy rẫy mâu thuẫn, xung đột, sinh diệt không ngừng. Nhưng chính trong sự tương khắc, vạn vật mới bị thúc đẩy để vận động, tiến hóa và phát triển.

Tiểu kết: Đạo trong Hà Đồ và Lạc Thư dạy ta rằng: Vũ trụ là một thể thống nhất giữa sự sinh trưởng (Hà Đồ) và sự đào thải, biến đổi (Lạc Thư). Không có tương sinh thì vạn vật không thể hình thành, không có tương khắc thì vạn vật không thể phát triển.

2/. TÍNH NHÂN VĂN: BÀI HỌC NHÂN SINH TỪ ĐỒ HÌNH VŨ TRỤ

Tính nhân văn trong Hà Đồ - Lạc Thư không nằm ở những giáo điều cứng nhắc, mà nằm ở cách cổ nhân mượn quy luật của trời đất để soi chiếu đạo làm người.

Lấy "Trung dung" làm gốc rễ

Điểm chung lớn nhất và cũng là thông điệp nhân văn sâu sắc nhất của cả Hà Đồ và Lạc Thư nằm ở vị trí trung tâm. Ở cả hai đồ hình, vị trí trung tâm đều thuộc về hành Thổ (số 5 và 10 ở Hà Đồ, số 5 ở Lạc Thư).

-      Thổ là sự tĩnh tại, là nền tảng: Dù xung quanh (Bốn phương tám hướng) có vận động sinh – khắc dữ dội đến đâu, thì trung tâm vẫn phải vững vàng.

-      Bài học tu thân: Trong cuộc sống (Hậu thiên - Lạc Thư) đầy rẫy biến động và cám dỗ, con người cần phải giữ được cái "Tâm" tĩnh tại, giữ được đạo Trung dung (không thái quá, không bất cập). Khi tâm vững vàng như hành Thổ, ta mới có thể điều hòa được mọi mâu thuẫn bên ngoài.

Chấp nhận mâu thuẫn để trưởng thành

Lạc Thư vận hành theo chiều tương khắc, thoạt nhìn có vẻ tiêu cực (khắc nghiệt, triệt tiêu). Nhưng ở góc độ nhân văn, đây là sự tôn trọng quy luật phát triển biện chứng.

-      Con người không thể lớn lên trong một môi trường nhung lụa, hoàn toàn vắng bóng khó khăn (Hà Đồ). Chúng ta cần những thử thách, nghịch cảnh (sự tương khắc của Lạc Thư) để rèn giũa bản lĩnh.

-      Khắc không phải là để hủy diệt, mà khắc để tạo ra kỷ luật và sự hoàn thiện. Giống như dao sắc (Kim) đẽo gọt mộc (Cây) thành vật hữu dụng.

Tinh thần "Thiên Nhân hợp nhất"

Hà Đồ và Lạc Thư lấy những chấm đen trắng để biểu diễn các con số, tượng trưng cho vạn vật đều cấu thành từ Âm và Dương.

-      Con người không đứng ngoài vũ trụ mà là một tiểu vũ trụ. Hiểu được vòng quay sinh - khắc của Hà Đồ, Lạc Thư là để con người biết Thuận theo tự nhiên. Biết lúc nào cần tiến (Dương), lúc nào cần lùi (Âm), lúc nào cần bồi đắp (Tương sinh), lúc nào cần kỷ luật, tiết chế (Tương khắc).

LỜI KẾT

Hà Đồ và Lạc Thư không phải là những con số vô hồn hay những công cụ bói toán huyền bí. Đó là kết tinh trí tuệ của người xưa, mang khát vọng thấu hiểu Đạo trời đất để làm tròn Đạo làm người. Tính nhân văn cao cả nhất của hai đồ hình này là đặt con người vào trung tâm của sự nhận thức: Nhận thức sự hòa hợp để yêu thương (tương sinh), nhận thức sự mâu thuẫn để tiến bộ (tương khắc), và nhận thức chính bản tâm mình để an nhiên giữa dòng đời biến thiên.

***

Phong Thủy Sư TRẠCH BẰNG – Đt: 0932153031 - Ảnh st minh họa.